Ein datganiad sefyllfa ar ddeallusrwydd artiffisial wedi'i ddiweddaru

Rydym yn parhau i ystyried effaith modelau AI ar y system gymwysterau yng Nghymru.

Mae pedair adran yn y datganiad hwn:

Y cyd-destun sy'n ystyried AI.
Cyflwyno ac asesu cymwysterau presennol.
Technoleg AI mewn cymwysterau yn y dyfodol.
Ein camau nesaf.

1. Y cyd-destun yr ydym yn ystyried AI

Cymwysterau Cymru yw rheoleiddiwr annibynnol cymwysterau nad ydynt yn raddau yng Nghymru. Rydym yn gweithio i gyflawni dau brif nod:

sicrhau bod cymwysterau, a'r system gymwysterau, yng Nghymru yn diwallu anghenion rhesymol dysgwyr
hybu hyder y cyhoedd mewn cymwysterau ac yn system gymwysterau Cymru

Mae mynediad at AI cynhyrchiol wedi ehangu'n sylweddol ers iddo ddod i'r amlwg yn hydref 2022, ac mae diddordeb parhaus wedi bod yn ei rôl mewn dysgu a chymwysterau. Mae rhanddeiliaid hefyd wedi bod yn ystyried a allai mathau eraill o AI chwarae rôl yn y system gymwysterau. Mae galluoedd modelau AI yn parhau i dyfu, ac yn golygu y gellir eu defnyddio at wahanol bwrpas, megis cynhyrchu testun a delweddau mewn ymateb i feini prawf defnyddwyr, neu brosesu nifer uchel o ddata i lywio rhagfynegiadau a chyfieithiadau iaith.

Er bod cymwysiadau AI yn eang, nid yw'r allbynnau a grëwyd gan fodelau AI bob amser yn ddibynadwy. Mae Cynllun AI i Gymru Llywodraeth Cymru yn cydnabod bod modelau AI yn wahanol o ran eu lefelau addasrwydd ac ymreolaeth, ac yn defnyddio casgliadau i gynhyrchu allbynnau (megis cynnwys, argymhellion neu benderfyniadau). Felly, mae angen monitro allbynnau AI i sicrhau eu hansawdd. Mae Llawlyfr AI Llywodraeth y DU yn nodi rhai o gyfyngiadau modelau AI - rhagfarn, ansawdd data, cywirdeb, tryloywder ac eglurder, a chost a chynaliadwyedd - a all lywio dulliau monitro. O ystyried y cyfyngiadau hyn o ran AI, mae angen cymryd gofal cyn penderfynu a ddylid defnyddio modelau AI mewn cymwysterau ac asesiadau.

Wrth i ni ystyried rôl AI mewn cymwysterau, byddwn yn ystyried sut mae hyn yn ein cefnogi i gyflawni ein prif nodau. Bydd gennym ddyletswydd hefyd i gyflawni datblygu cynaliadwy, fel corff cyhoeddus sy'n ddarostyngedig i Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Ein hamcanion llesiant, hyd at 2035, yw:

llunio cymwysterau sy'n paratoi ac yn cefnogi dysgwyr mewn bywyd, dysgu a gwaith, a hyrwyddo cyfle cyfartal
datblygu system gymwysterau hyblyg i Gymru sy'n ymateb i newidiadau economaidd-gymdeithasol, gan ddiwallu anghenion dysgwyr wrth ddiogelu gwerth y cymwysterau y maen nhw’n eu derbyn
gweithredu fel sefydliad blaengar sy'n perfformio'n dda ac yn gynhwysol sy'n darparu ar gyfer pobl Cymru

Mae ymddangosiad modelau AI a'u datblygiadau parhaus yn dod â chyfleoedd a heriau i'r system gymwysterau. Rydym yn gadarnhaol ynglŷn â'r manteision posibl y gallai modelau AI eu cynnig, ac yn cydnabod y gallent chwarae rhan wrth gyflawni ein hamcanion lles. Rydym hefyd yn gweld bod y modelau hyn yn cyflwyno heriau i sut mae dysgwyr yn cael eu hasesu'n deg, ac rydym am sicrhau bod uniondeb cymwysterau yn cael eu diogelu.

Wrth ystyried effaith argaeledd eang modelau AI, rydym wedi nodi pedwar maes eang sy'n cyflwyno cyfleoedd a heriau posibl:

yr wybodaeth, y sgiliau a'r profiadau a gynhwysir mewn cymwysterau, a sut mae'r rhain yn cael eu cadw’n gyfredol
y defnydd o AI mewn dysgu ac addysgu 
ble a sut mae ymgeiswyr yn sefyll eu hasesiadau
prosesau asesu a dyfarnu

2. Cyflwyno ac asesu cymwysterau presennol

Rydym yn cymryd camau i fonitro effeithiau argaeledd modelau AI ar gyflawni ac asesu cymwysterau presennol gan gyrff dyfarnu a darparwyr dysgu. Rydym yn cysylltu â Llywodraeth Cymru, a rheoleiddwyr cymwysterau eraill ledled y DU, sy'n ein galluogi i rannu dysgu a datblygiadau sy'n berthnasol i gymwysterau a gynigir mewn gwahanol leoedd. Rydym hefyd yn defnyddio gweithgareddau monitro a chydymffurfio i gael dealltwriaeth o sut mae cyrff dyfarnu yn rheoli risgiau posibl sy'n gysylltiedig â modelau AI.

Rydym wedi cefnogi gwaith y Cyd-gyngor Cymwysterau (JCQ), sydd wedi datblygu a mireinio arweiniad ar gyfer athrawon ac aseswyr ar y defnydd priodol o AI mewn asesiadau di-arholiad. Yn wahanol i arholiadau, sydd fel arfer yn cael eu sefyll o dan amodau rheoledig iawn nad ydynt yn caniatáu defnyddio'r rhyngrwyd, mae asesiadau di-arholiad fel arfer yn cynnig mwy o hyblygrwydd. Mae hyn yn golygu y gallai fod angen cynllunio ac ystyried pellach er mwyn sicrhau tegwch asesiadau di-arholiad.

Mae canllawiau JCQ yn cefnogi canolfannau i wneud hyn, gan gynnwys drwy gwmpasu:

enghreifftiau o gamddefnyddio AI
camau ar gyfer atal a nodi camddefnydd
marcio asesiadau lle mae AI wedi'i ddefnyddio

Rydym yn ymgysylltu'n aml â darparwyr dysgu, gan gynnwys trwy Weithgor AI Jisc Cymru, i gynnal ein dealltwriaeth o sut mae canolfannau a dysgwyr yn defnyddio AI mewn addysgu a dysgu. Rydym hefyd wedi gweld enghreifftiau o'r polisïau AI a'r hyfforddiant y mae canolfannau’n eu datblygu a'u gweithredu, a chanllawiau defnyddiol i ddysgwyr ac i staff mewn lleoliadau addysg bellach.

Fe wnaethom gomisiynu astudiaeth ymchwil, a oedd yn archwilio barn rhanddeiliaid ar y risgiau a'r cyfleoedd sy'n gysylltiedig ag AI a chymwysterau, a gyhoeddwyd gennym ym mis Ebrill 2025. Canfu'r astudiaeth fod rhanddeiliaid yn synhwyro cyfleoedd posibl i AI wella asesiadau a gwella effeithlonrwydd, gwneud agweddau ar ddarparu cymwysterau yn fwy effeithlon a bod â chynnwys sy'n gysylltiedig ag AI naill ai mewn cymhwyster pwrpasol newydd neu drwy ddiweddaru cynnwys yn y rhai presennol. Nododd rhanddeiliaid hefyd bwysigrwydd gwiriadau dynol o gynnwys neu farn a wneir gan AI, a ffactorau sy'n gysylltiedig â defnyddio AI sy'n gysylltiedig â chynnal ymddiriedaeth a hyder mewn cymwysterau. Mae'r canfyddiadau hyn yn rhan o sylfaen dystiolaeth sy'n llywio ein datblygiad polisi a'n dull rheoleiddio.

Mae ein hymgysylltiad parhaus â chyrff dyfarnu wedi nodi bod llawer yn ystyried sut y gellir defnyddio technolegau AI wrth gyflenwi cymwysterau. Rydym hefyd yn ymwybodol bod Ofqual wedi darparu canllawiau ac eglurhad ar ddefnyddiau penodol o AI yn erbyn ei amodau, megis cadarnhau na ellir defnyddio modelau AI fel unig farciwr o dystiolaeth asesu dysgwyr. Mae gan gyrff dyfarnu cydnabyddedig yng Nghymru ofyniad cyfreithiol i gydymffurfio â'n Hamodau Cydnabod Safonol, ac rydym o'r farn bod technolegau AI yn agwedd berthnasol ar gydymffurfio â'r amodau hyn. Er ein bod yn annog cyrff dyfarnu i arloesi pan allant, mae'n debygol y bydd rhai defnyddiau penodol o dechnolegau AI ar hyn o bryd yn arwain at beidio â chydymffurfio â'n hamodau, megis modelau AI sy'n cael eu defnyddio:

i ddatblygu asesiadau heb adolygiad dynol
fel yr unig ddull o oruchwylio asesiadau o bell
i gyflawni rôl Aseswr (a ddiffinnir ar dudalen 68 o'n Hamodau Cydnabod Safonol)

3. Technoleg AI mewn cymwysterau yn y dyfodol

Rydym yn ymgysylltu'n eang i ddeall cyfleoedd technoleg AI ar gyfer cymwysterau yn y dyfodol. Mae ein trafodaethau gyda darparwyr dysgu wedi dangos bod rhai dysgwyr ac ymarferwyr ar hyn o bryd yn defnyddio offer AI at amrywiaeth eang o ddibenion, megis at ddibenion hygyrchedd, cyfieithu a chreu syniadau newydd ar gyfer tasgau mewn gwersi. Mae canolfannau wedi dweud wrthym fod hyrwyddo dealltwriaeth eang o sut y gellir defnyddio offer AI yn briodol ac yn effeithiol ymhlith eu staff a'u dysgwyr yn dod yn fwyfwy pwysig oherwydd y cyfleoedd i wella dysgu ac arferion proffesiynol.

Mae ein trafodaethau gyda darparwyr dysgu hefyd wedi cynnwys ffyrdd y gall cymwysterau gynnwys technolegau AI perthnasol yn y dyfodol:

Dimensiynau newydd i feysydd astudio presennol: Efallai y bydd cymwysterau mewn cyfrifiadura, digidol, peirianneg a meysydd eraill sy'n dechnolegol iawn yn gweld meysydd astudio ychwanegol, sy'n ymwneud ag AI, yn rhan o'u corpws yn y dyfodol, gan ddarparu ehangder pellach neu gyfleoedd ar gyfer arbenigo.

Disgyblaethau newydd sy'n ymwneud â rolau galwedigaethol newydd neu sy'n dod i'r amlwg: Mae llawer o gymwysterau, sy’n cael eu sefyll yn aml gan ddysgwyr seiliedig ar waith, yn ymwneud â rolau galwedigaethol diffiniedig, sydd weithiau'n seiliedig ar safonau cenedlaethol cydnabyddedig. Mae'r cymwysterau hyn yn aml yn caniatáu i ddysgwyr ddangos eu cymhwysedd mewn rôl alwedigaethol benodol. Wrth i arferion AI ddatblygu a gwreiddio, gall cymwysterau ddod i'r amlwg, efallai mewn rolau sy'n ymwneud â dylunio, gweithredu a chynnal systemau a alluogir gan AI.

Adlewyrchu arferion a ffyrdd o weithio wedi'u diweddaru: Gall y defnydd o dechnolegau AI ddylanwadu a llunio arferion proffesiynol a disgyblaethol mewn ystod eang o bynciau a meysydd. Dros amser, gall y rhain gael eu hadlewyrchu yng nghynnwys cymwysterau wrth i gyrff dyfarnu sicrhau eu bod yn parhau i fod yn ddilys i ddysgwyr sy'n eu sefyll.

Rydym hefyd yn ymgysylltu â datblygwyr meddalwedd a sefydliadau datrysiadau digidol i ddeall yn well y ffyrdd y mae offer AI yn cael eu datblygu a'u treialu yng nghyd-destun asesu addysgol. Wrth wneud hynny, rydym yn ystyried a allai ceisiadau o'r fath fod o fudd i ddysgwyr, ac a ellid eu cymhwyso mewn ffyrdd a fyddai'n rhagweladwy, yn ddibynadwy ac yn esboniadwy.

4. Ein camau nesaf

Rydym yn datblygu cynllun asesu digidol pum mlynedd, a fydd yn cynnwys sut y byddwn yn cefnogi defnydd cadarnhaol a chyfrifol o AI o fewn y system gymwysterau yng Nghymru.
Rydym yn datblygu ein Strategaeth Reoleiddio 2027-2035, sy'n nodi ein gweledigaeth ar gyfer system gymwysterau yng Nghymru sy'n ddibynadwy, yn deg, yn hyblyg ac yn gynhwysol. Un o flaenoriaethau allweddol y strategaeth yw arloesedd, a thrwy hynny byddwn yn cefnogi arloesedd cyfrifol sy'n seiliedig ar dystiolaeth, gan gynnwys drwy ddefnyddio AI, gan ddiogelu safonau, tegwch a hyder y cyhoedd.
Byddwn yn parhau i fonitro sut mae AI yn cael ei ddefnyddio mewn ysgolion a sefydliadau addysg bellach, y risgiau a'r cyfleoedd a gyflwynir gan ddatblygiadau meddalwedd perthnasol, ac ar gyfer cynnydd mewn camymddwyn sy'n gysylltiedig ag AI.
Byddwn yn parhau i ymgysylltu'n agos â Llywodraeth Cymru, ein partneriaid o fewn y system addysg yng Nghymru a rheoleiddwyr cymwysterau eraill ar y defnydd o AI mewn cymwysterau ac asesiadau.